Zimbra Açık — Değerli Zimbra kullanıcıları ve açık kaynak topluluğu üyeleri,
Zimbra 9 sürümünün piyasaya çıkışıyla birlikte, platformun açık kaynak vizyonu ve Synacor’un açık kaynak felsefesine bağlılığı hakkında pek çok soru gündeme geldi. Topluluğumuzdan gelen geri bildirimleri ve endişeleri titizlikle değerlendirerek, akıllardaki tüm soru işaretlerini aydınlatan kapsamlı bir soru-cevap kılavuzu hazırladık.
Rehberde yer almayan başka bir sorunuz veya danışmak istediğiniz bir konu olursa, lütfen yazımızın altına yorum bırakmaktan çekinmeyin.
Keyifli okumalar dileriz,
S: Zimbra halen açık kaynak kodlu bir platform mu?
C: Kesinlikle evet. Zimbra Collaboration 8.8.15 sürümü, CPAL ve GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) standartlarına tam uyumlu biçimde açık kaynak olarak dağıtılmaya devam etmektedir. Tüm kaynak kodları resmi GitHub depolarında halka açıktır. Zimbra 9 mimarisinde de çekirdek sistem açık kaynak kalmayı sürdürmektedir; ancak “Zimbra Modern UI” bileşeni ile Network Edition’a özgü ticari eklentiler açık kaynak lisansı kapsamında değildir.
Zimbra 9 Mimarisi
S: Zimbra 9 ile gelen temel açık kaynak değişiklikleri nelerdir?
C: Zimbra 9’un çekirdek kaynak kodları GitHub üzerinde açık olarak barındırılmaktadır. “Zimbra Modern UI” kodları ve Network Edition’a özel bileşenler dışındaki sunucu ve istemci taraflı tüm kodlara serbestçe erişilebilir. Özetlemek gerekirse, Zimbra 9 ile açık kaynak yapısında iki ana değişiklik yapılmıştır: Birincisi, Modern UI arayüzü ticari bir lisans modeli kullanır (Network Edition eklentilerinde olduğu gibi). İkincisi ise Zimbra 9 için önceden derlenmiş açık kaynak ikili paketleri (binary) resmi olarak doğrudan sunulmamaktadır.
S: “Zimbra Modern UI” kaynak kodlarına kimler erişim sağlayabilir?
C: Geçerli bir Zimbra 9 ticari lisansına sahip olan müşteriler bu kodlara erişebilmektedir. İlgili kurumsal müşteriler, yetkili satış temsilcileri aracılığıyla kaynak koda erişim prosedürlerini öğrenebilir ve ihtiyaçları doğrultusunda kod üzerinde geliştirme veya özelleştirme yapabilirler.
S: Zimbra 9’un ücretsiz açık kaynak sürümüne nasıl ulaşabilirim?
C: “Zimbra Modern UI” ve Network Edition’a özgü kapalı kaynaklı modüller haricinde, tıpkı Zimbra 8 döneminde olduğu gibi GitHub deposundaki açık kaynak kodları kullanarak Zimbra 9 ikili paketlerini (binary) kendiniz derleyebilirsiniz. Bu paketleri derleyip kullanırken https://www.zimbra.com/legal/licensing/ adresinde tanımlı lisans sözleşmesi şartlarına uymanız gerekmektedir.
S: Zimbra 9’un lisans koşulları nelerdir?
C: Lisanslama modelleri ve yasal çerçeveye dair detaylı bilgi için lütfen resmi lisans sayfasını inceleyiniz: https://www.zimbra.com/legal/licensing/
S: Açık kaynak bileşenleri Zimbra 9 güncellemelerinden yararlanmayı sürdürecek mi?
C: Evet. “Zimbra Modern UI” ve ticari Network Edition eklentileri dışındaki tüm altyapısal yenilikler ve hata düzeltmeleri açık kaynak depoya aktarılmaktadır. Örneğin SpamAssassin, Postfix ya da benzeri açık kaynaklı üçüncü parti bileşenlere yama geldiğinde, bu geliştirmeler doğrudan açık kaynak kod tabanına dahil edilmektedir.
S: Zimbra 8.8.15 sürümünün destek ömrü bittiğinde Zimbra’nın açık kaynak sürümüne ne olacak?
C: Zimbra, açık kaynaklı çekirdeğini korumayı sürdürecektir. Yalnızca Modern UI ve Network Edition’a özel modüller ticari lisans altında kalmaya devam edecektir.
S: Zimbra açık kaynak kodlarına nereden ulaşabilirim?
C: Bütün açık kaynak kod tabanı resmi Zimbra GitHub organizasyonu altında yer almaktadır (https://github.com/Zimbra).
S: Zimbra’nın resmi GitHub sayfasında neler yer almaktadır?
C: Modern arayüz kodları, Modern UI için yazılan ticari Zimlet’ler ve Network Edition’a özel araçlar haricinde, Zimbra 9’un çalışmasını sağlayan tüm açık kaynak sunucu ve istemci bileşenleri depoda mevcuttur.
Genel Değerlendirmeler
S: Açık kaynaklı yazılımlar ile ticari sürümler arasındaki temel fark nedir?
C: Ticari sürümler, kurumsal üretici desteği, SLA garantisi ve özel gelişmiş yetenekler barındıran lisanslı paketlerdir. Açık kaynaklı çözümler ise kullanıcılara kaynak kodunu inceleme, bağımsız olarak geliştirme ve özelleştirme hakkı tanıyan lisans modelleri sunar. Bu tip platformlar global geliştirici toplulukları tarafından sürekli denetlenir ve zenginleştirilir.
Synacor, kuruluşundan bu yana açık kaynak dağıtımları şu temel hedefler doğrultusunda sunmaktadır:
- Satın Almadan Önce Dene Yaklaşımı: Kurumlar Zimbra’yı üretim öncesi test ortamlarında deneyimleyerek ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamadığını ücretsiz gözlemleyebilirler. İleri seviye yedekleme, mobil senkronizasyon ve kurumsal destek gereksinimi duyduklarında Zimbra Network Edition’a geçiş yapabilirler.
- Güvenlik ve Bağımsız Denetim: Bazı organizasyonlar ve kamu kuruluşları, güvenlik politikaları gereğince yalnızca kaynak kodu denetlenebilir açık kaynak yazılımları tercih eder.
- Yazılım Kalitesi ve Topluluk Katkısı: Açık kaynak ekosistemi, global bağımsız yazılımcıların hata düzeltmelerine ve kararlılık geliştirmelerine katkıda bulunmasına olanak sağlar.
Bu avantajlar bugün de Zimbra ekosisteminde eksiksiz şekilde geçerliliğini korumaktadır. “Satın almadan önce dene” yaklaşımını benimseyen kullanıcılar ücretsiz deneme sürümlerinden faydalanabilir; güvenlik ve denetim odaklı kurumlar ise:
- Zimbra 8.8.15 veya Zimbra 9 açık kaynak derlemelerini kendi ortamlarında devreye alabilirler.
- İhtiyaç duymaları halinde ticari lisans edinerek Modern UI kaynak kodlarına da erişim sağlayabilirler.
Özetle, KOBİ ölçeğindeki işletmeler ve bağımsız kurumlar Zimbra’nın açık kaynak gücünden özgürce yararlanabilmektedir.
S: Müşterilerimize ve iş ortaklarımıza Zimbra’nın hala açık kaynak olduğunu söyleyebilir miyiz?
C: Evet, kesinlikle. Zimbra 8.8.15 tamamen açık kaynaklı yapısıyla pazar liderliğini sürdürmektedir. Zimbra 9 ise güçlü açık kaynak çekirdeği üzerine inşa edilmiş, kurumsal destek ve modern arayüz lisanslamasıyla hibrit bir yapı sunmaktadır.
S: Bazı modüller kapalı kaynaklıyken Zimbra açık kaynak lisans kurallarına uygun sayılır mı?
C: Evet. Zimbra geçmişten bu yana bu modeli başarıyla uygulamaktadır. Örneğin Zimbra 8.8.15 sürümünde de açık kaynak kodun yanı sıra Network Edition bünyesinde yer alan özel ticari modüller mevcuttu. Bu durum açık kaynak lisanslama prensiplerine tamamen uygundur.
S: “Açık kaynak ağırlıklı mimari” ifadesi ne anlama gelmektedir?
C: Bu ifade, platformun omurgasını oluşturan posta sunucusu, dizin servisi, veritabanı, antivirüs ve antispam gibi kritik katmanların tamamen açık kaynaklı olduğunu; yalnızca Modern arayüz ve bazı Network Edition yeteneklerinin ticari olarak lisanslandığını ifade eder.
S: Zimlet eklentileri açık kaynak mıdır?
C: Synacor, bağımsız geliştiricilerin Zimlet mimarisi üzerinden ek yetenekler geliştirmesini desteklemektedir. Bu doğrultuda geliştiriciler için örnek şablonlar ve API kılavuzları açık olarak paylaşılır.
Geliştiriciler hazırladıkları Zimlet eklentilerini diledikleri lisans altında (ister açık kaynak ister ticari) dağıtma özgürlüğüne sahiptir. Bu durum bir tarayıcı için yazılan eklentilere benzer; tarayıcının kendisi kapalı kaynak olsa dahi eklenti açık kaynak olabilir veya tersi geçerlidir. Örneğin bir geliştirici zm-api-js istemci kütüphanesini kullanarak Zimlet yazdığında BSD-3-clause lisansına uygun hareket etmelidir. Dolayısıyla lisanslama platformun tamamına değil, eklentinin kendi koduna bağlıdır.
Kamu Kurumları ve Açık Kaynak Şartı Bulunan Organizasyonlar
S: Yasal olarak yalnızca açık kaynak yazılım kullanmak zorunda olan kurumlar için bir Zimbra çözümü var mı?
C: Evet. Zimbra 8.8.15 bu kurumlar için ideal bir seçenektir ve Synacor bu sürüm için güvenlik yamalarını yayımlamayı sürdürmektedir. Benzer biçimde Zimbra 9 açık kaynak çekirdeği de bağımsız derleme yöntemiyle tercih edilebilmektedir.
S: Kamu sözleşmelerinde şart koşulan veri egemenliği, gizlilik ve güvenlik kriterleri Zimbra tarafından karşılanıyor mu?
C: Evet. Zimbra 8.8.15 ve Zimbra 9 açık kaynak temeli; tam veri hakimiyeti, yerel sunucu barındırma (on-premise), bağımsız denetim ve yüksek güvenlik standartlarını eksiksiz şekilde sağlamaktadır.
S: Modern UI eklentisinin ticari olması veri egemenliğini zedeler mi?
C: Kesinlikle hayır. Daha önce açık kaynak olan hiçbir bileşen sonradan kapatılmamıştır. Modern UI tıpkı Network Edition bileşenleri gibi bağımsız bir arayüz eklentisidir. Veri egemenliği, kurumun verilerinin kendi kontrolündeki sunucularda saklanması ve işlenmesi prensibine dayanır. Zimbra; GDPR, KVKK ve yerel veri güvenliği regülasyonlarına tam uyumlu yerinde kurulum modelini korumaktadır.
Açık Kaynak Topluluğu ve Ekosistem
S: Synacor’un açık kaynak topluluğuna yönelik taahhütleri nelerdir?
C: Synacor, açık kaynak ekosistemine ve topluluğuna olan bağlılığını sürdürmektedir. Ücretsiz açık kaynak dağıtımlarını desteklemeye, “satın almadan önce dene” imkanını yaşatmaya ve topluluktan gelen geliştirme katkılarını kabul etmeye kararlılıkla devam edecektir.
S: Geliştiriciler açık kaynak kod tabanına katkı sunmaya ve yama göndermeye devam edebilecek mi?
C: Evet. Bu süreçte hiçbir değişiklik olmamıştır. GitHub üzerinden açık kaynak bileşenleri çatallayabilir (fork), hata düzeltmeleri yapabilir ve pull request göndererek platformun gelişimine katkıda bulunabilirsiniz. Yasal yönergeler için lütfen inceleyiniz: Zimbra.com/legal
S: Topluluk üyeleri karşılaştıkları yazılım hatalarını nereye bildirebilir?
C: Lisanslı kurumsal müşteriler taleplerini doğrudan Zimbra Destek Portalı üzerinden iletebilirler. Açık kaynak kullanıcıları ve topluluk üyeleri ise resmi forumlardaki Developers alanında (https://forums.zimbra.org/) hata bildiriminde bulunabilirler. Synacor mühendisleri forumlarda daha etkin rol alarak hata çözümlerinde şeffaflığı artırmaktadır.
S: Zimbra 9 Network Edition lisansı sona eren bir müşteride süreç nasıl işler?
C: Zimbra 8.8.15 mimarisinde lisans süresi bittiğinde sistem otomatik olarak açık kaynak sürüm moduna geçebiliyordu. Zimbra 9 ise hazır FOSS binary paketleri barındırmadığından otomatik bir geri dönüş mekanizması içermez. Lisans süresi dolan ve 30 günlük yetkisiz kullanım periyodunu tamamlayan müşteriler lisans yenilememeyi tercih ederse, açık kaynak kodları bağımsız olarak derleyip sistemlerini yönetebilirler.
Zimbra Açık Özeti
Zimbra Açık: Kurumsal Kontrol Listesi ve Öneriler
Üretim ortamında Zimbra Açık adımlarını uygulamadan önce sistem yöneticilerinin aşağıdaki temel kontrolleri tamamlaması, olası servis kesintilerinin ve veri tutarsızlıklarının önüne geçer:
- Yedekleme ve Anlık Görüntü: Yapılandırma değişikliği öncesinde Zimbra sunucusunun tam yedeğini veya sanal makine snapshot’ını alın.
- Log ve Servis İzleme: Değişiklik sonrasında
zmcontrol statusve/opt/zimbra/log/mailbox.logkayıtlarını kontrol ederek tüm servislerin sağlıklı çalıştığını doğrulayın. - Güvenlik ve Erişim Politikası: Zimbra Açık sürecinde kullanılan portların, SSL/TLS sertifikalarının ve kimlik doğrulama kurallarının güncel güvenlik standartlarıyla uyumlu olduğundan emin olun.
Konuyla bağlantılı diğer teknik makalemiz olan Zimbra XXE ve SSRF Güvenlik Zafiyetlerini Giderme ve Güncelleme Kılavuzu ile Zimbra 8.8 ile Gelen Yenilikler: Entegre Zimbra Chat Özelliği rehberlerimizi de inceleyebilirsiniz. Resmi ürün dokümantasyonu ve kurumsal çözümler için Zimbra Destek portalından yararlanabilirsiniz.